628 Nederlandse artsen ondertekenen brandbrief: “De maatregelen beschermen en schaden de gezondheid van mensen tegelijkertijd, voordelen en bijwerkingen van de maatregelen dienen dus zorgvuldig afgewogen en gecommuniceerd te worden”

“Wij, een grote groep artsen, menen dat de verregaande beleidsvorming op de coronamaatregelen meer schade aanricht dan goed doet. Wij roepen alle politici op om zich onafhankelijk en kritisch te laten informeren over het beschikbare bewijs. Wij vragen politici openbaarheid van besluitvorming te eisen en te allen tijde proportionaliteit en subsidiariteit mee te laten wegen bij het uitrollen van beleid.

Gezondheid is een diffuus begrip dat de afgelopen jaren in opdracht van de Gezondheidsraad en ZonMw opnieuw werd omschreven als een alternatief voor de statische definitie van gezondheid uit 1948 van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Het resulteerde in “Gezondheid als het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven”.3 Deze omschrijving gaat niet uit van de afwezigheid van ziekte, maar van veerkracht, functioneren en eigen regie. Later uitgewerkt tot het begrip Positieve Gezondheid met zes dimensies, dat een rode draad vormt in de onlangs verschenen Landelijke Nota Gezondheidsbeleid 2020-2024 van het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS), voor alle gemeentes in Nederland.4 Ook maakt het deel uit van het nieuwe Raamplan Artsenopleiding 2020.5 Internationaal wordt het nieuwe gezondheidsbegrip zeer veel geciteerd. Daarnaast onderschrijft ook de WHO de noodzaak van het meewegen van de rechten van de mens als het gaat om maatregelen genomen in het kader van de volksgezondheid. a

De huidige wereldwijde maatregelen, genomen ter bestrijding van SARS-CoV-2 schenden in hoge mate deze visie op gezondheid en de rechten van de mens. VWS gaat regelrecht in tegen de, in haar eigen nota vastgelegde, visie op gezondheidsbeleid en het potentieel ervan. De maatregelen betreffen onder meer verplichte sociale distantie, (semi-)verplichte isolatie, hygiënemaatregelen en verplichte persoonlijke beschermingsmaatregelen.6,7

Ten tijde van de piek en onzekerheid van de pandemie was dit wellicht nog verdedigbaar, maar voor het bij wet vastleggen van noodmaatregelen in naam van hun gezondheid bevorderende effect, is onvoldoende wetenschappelijke basis en zijn de aanwijzingen voor collaterale maatschappelijke schade groot.

Schade op het gebied van het psychosociale domein8,9,10, economische schade11 en schade aan de non-covid gezondheidszorg en totale zorgkosten, is ongeëvenaard en vele malen groter dan de winst van de gewonnen levensjaren van coronapatienten.12 De kans dat kwetsbare groepen dubbel geraakt gaan worden is groot.13,14 De maatregelen zouden ergens tussen de 13.000 en 21.000 gezonde levensjaren bij coronapatiënten hebben opgeleverd, naast 10.000 tot 15.000 levensjaren die zij hebben gekost. Hoeveel gezonde levensjaren verloren zijn gegaan is nog moeilijk te schatten maar zouden het aantal gewonnen levensjaren ruim overstijgen.15,16 Door de blijvende maatregelen is de komende tijd de ziekenhuiscapaciteit dermate beperkt dat van inhalen van niet-geleverde zorg geen sprake zal zijn. 1,2 miljoen verwijzingen via zorgdomein zijn uitgesteld, hiervan wacht nog altijd 40% op een afspraak.17 Naast het verlies aan gezonde levensjaren is dit ook financieel een grote strop. Dat dit niet sneller ingevuld kan worden, wordt voor een groot deel veroorzaakt door de huidige 1,5 meter afstandseis, die tot grote logistieke uitdagingen in ziekenhuizen leidt en daarnaast goede poliklinische zorg in het gedrang brengt.”


“Wij verbazen ons over de overweging om, op basis van de huidige wetenschappelijke onderbouwing, ertoe over te gaan om de maatregelen een wettelijk karakter te geven, met mogelijkheid tot verlenging voor onbepaalde tijd. De overheid beroept zich hierbij op ‘het belang van de volksgezondheid’. De verantwoording vanuit de overheid dat dit gebeurt in het licht van volksgezondheid is schokkend te noemen, als de collaterale schade wordt meegewogen. Ook zou dit in schril contrast staan met de tot op heden afwezige of weinig harde regels die de overheid voert waar het leefstijl betreft. Te denk valt aan een zout- en suikertax, verbod op (e-)sigaretten en het financieel aantrekkelijk en ruim toegankelijk maken van gezonde voeding en beweging. Wij kunnen als beroepsgroep helderheid in het debat creëren door ons meer uit te spreken over de proportionaliteit (middel staat in verhouding tot de kwaal) en subsidiariteit (effect wordt met de minst ingrijpende maatregel bereikt) van de maatregelen. Om zo bij te dragen aan optimalisering van beleid.
Zolang het niet duidelijk is dat er binnen onze beroepsgroep ook twijfel bestaat over de uitvoering van de huidige maatregelen, kan dit een vertekend beeld aan de maatschappij geven, waarbij kritische discussie gemeden dan wel afgezwakt wordt. Dit kan de volksgezondheid verder schaden.”


“Als arts legden wij allemaal onze eed dan wel gelofte af welke in 2003 werd aangepast naar de huidige tijd en onder meer stelt ‘..Ik zal gezondheid bevorderen.’.. ‘Ik erken de grenzen van mijn mogelijkheden. Ik zal mij open en toetsbaar opstellen. Ik ken mijn verantwoordelijkheid voor de samenleving en zal de beschikbaarheid en toegankelijkheid van de gezondheidszorg bevorderen. Ik maak geen misbruik van mijn medische kennis, ook niet onder druk.’21 In dit licht is het huidige shamen, blamen en censureren van artsen die een tegengeluid op overheidsbeleid en Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu laten horen, die alternatieven naast een vaccinroute belichten (medicatie, leefstijl) of kritische vragen stellen over de gang van zaken, uitermate zorgelijk. Evenals het plaatsvinden van het adviseren achter gesloten deuren. Wij snappen dit niet, maar zouden het graag begrijpen. Daarnaast benadrukt het de dubbele kant van de huidige situatie, want als we wérkelijk als doel zouden hebben om zoveel mogelijk mensen te ‘redden’ van dit nieuwe coronavirus dan zouden we, redelijkerwijs, álle mogelijkheden en ideeën moeten aangrijpen om dit te bewerkstelligen.”


Wij verzoeken om vanuit een multidisciplinaire expert team, met de opgedane kennis beleid te vormen met als doel het bevorderen van optimale gezondheid en medemenselijkheid. 

Bron: Verkorte Brandbrief Corona Maatregelen, juni 2020 geraadpleegd op 5 juli 2020